غار تاریخی خربس، قشم

0

غار خربس یکی از جاذبه های گردشگری شهرستان قشم و از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است.

این غار در پانزده کیلومتری شهر قشم در سمت راست جاده قشم قرار دارد، دردل ارتفاعات این منطقه آثار باشکوهی از معماری صخره ای دیده می شد که به عقیده برخی از محققین نیایشگاه پیروان آیین میترائیسم یا آناهیتا بوده است. قدمت این اثر به دوره مادها می رسد.

غار خربس - جزیره قشم

غار خربس – جزیره قشم

روستای خربس

روستای خربس یا خوربیز را در فاصله 10 کیلومترى غرب شهر قشم است. این روستای قدیمی بر سر راه قشم به رمچاه و سوزا واقع شده که هم اکنون خالی از سکنه است.

این روستا که روزگاری یکی از بزرگترین و پر رونق ترین نقاط جزیره قشم بوده است جز ویرانه ای چیزی از آن باقی نمانده است. برکه و کلاته گورستان تنها بازمانده های روستای خربس هستند که روزگار رونق و تردد سیاحان و کشتی رانان را در این منطقه به یاد می آورند. باستان شناسانی که روی این روستای کهن تحقیق کرده اند، عمر آن را به 1400 سال قبل، زمان ساسانیان نسبت می دهند.

این روستا در میانکاسه اى وسیع قرار گرفته که اطراف آن را دایره وار تپه هاى کوتاه و بلند مرجانى پوشانده اند. این ارتفاعات همگى مشرف به شهر هستند و شهر با دریا فاصله ای ندارد.

در میاندشت خربس، وقتى رو به شمال بایستیم، آثار ساختمانى قلعه مخروبه اى از سنگ را مى بینیم که احتمال مى رود در دوران بعد از صفویه چندبار بازچین شده باشد. در جلو همین قلعه، در فاصله اى نه چندان دور از غارهاى خربس، گورستانى وسیع و قدیمى وجود دارد که هم گورهاى پیش از اسلام و هم بعد از اسلام در آن دیده مى شود.

معماری غار های خربس

غار خربس - جزیره قشم

غار خربس – جزیره قشم

بر پیشانی کوهی مشرف به ساحل جنوبی جزیره قشم 4 دهانه غار از درون به هم پیوسته در ارتفاع 20 تا 30 متر به چشم می خورد که به غار های خربس (xarbes) شهرت دارند. این غار ها که از پدیده های کهن زمین شناختی به شمار می روند همراه با دیگر پدیده ها و کوهها و خود جزیره قشم دنباله چین خوردگی های رشته کوههای زاگرس هستند که در هزاره های گذشته از زیر آب سر برآورده اند.

این غار ها از درون با مجموعه دهلیز ها و تالار ها و اتاقهای متعدد به ابعاد 5/5*4 متر و چشمه ها و روزنه های گوناگونی که رو به شمال و جنوب قرار دارند، مؤید حضور مردمانی از دورانهای کهن در این جزیره هستند. مشخص است که دست آدمیان به مرور زمان و به منظور کاربرد های گوناگون شکل و سیمای این غارها و دیواره های آنها را دگرگون ساخته و مناسب نیاز های خود در آورده است.

ساختار راز آمیز این غار ها و قرار گرفتن آن بر بلندی این عقیده را دامن زده که اینجا در روزگار مادها نیایشگاه مهر و محلی برای ستودن الهه میترا بوده است.

غار خربس - جزیره قشم

غار خربس – جزیره قشم

غارهاى خربس را به لحاظ شکل و ساختار با دخمه هاى آذربایجان، کردستان، لرستان، بوشهر، اهواز و شوشتر مقایسه مى کنند. غارهاى خربس به ویژه از نظر فضاهاى درونى شکل و طرح اولیه خود را حفظ کرده و به همان صورت کهن خود باقى مانده است.

در جانب راست این غارها دهلیزها و دالان هایى نو به دست سنگ تراشان هنرمند روزگار کنونى در دل کوه تراشیده شده تا به عنوان الگویى تازه، به شناسایى غارهاى اصلى یارى رساند. در درون این غارهاى جدید و دهلیزها نقش هایى با الهام از طرح هاى باستانى کنده شده که همگى از جلوه و نمودى باستانى و حالتى رمزگونه و نمادین برخوردارند.

به نظر میرسد حفره های دست کندی که در این غار ها ساخته شده اند برای مقابله با دزدان دریایی بوده که به مردم بی دفاع جزیره حمله می کردند تا اموال آنهار را غارت کنند. این حفر های دست کند همگی به هم راه داشته و در هنگام خطر کودکان، زنان و پیرمرد ها در داخل حفره های غار پناه میگرفتند و جوان ها به جنگ دشمن می رفتند. همچنین مواد غذایی از قبیل آب و نان در داخل غار می گذاشتند و لاشه سنگ هایی برای دفاع و پرت کردن از ارتفاع در داخل غار قرا می دادند.

این غارهاى دست کنده، مجموعه اى از حفره هایى است که با راهروهاى باریک به همدیگر راه دارند. در تالار مرکزى، که جاى اجتماع بوده، دو تاقچه کوچک جاچراغى نیز ساخته شده است. در پاى دهانه این غارها برکه اى براى نگهدارى آب باران وجود دارد که اکثر ایام سال (جز مواقع بى بارانى) آب دارد.

غار خربس - جزیره قشم

غار خربس – جزیره قشم

نظر خود را بیان کنید