سراب مورت – شهرستان گیلانغرب

0

محوطه تاریخی سراب مورت یکی از اصلی ترین جاذبه های گردشگری شهرستان گیلانغرب است.

موقعیت جغرافیایی

محوطه ی تاریخی سراب مورت در پنج کیلومتری شرق شهرستان گیلانغرب در استان کرمانشاه و در حاشیه ی روستای سراب واقع شده است.

وجه تسمیه

سراب مورت

سراب مورت

واژه مورت از کلمه یونانی به معنی رشد ونمو گرفته شده است که در طب سنتی کاربرد اساسی داشته است. نام این محوطه برگرفته از سراب خروشان و بوته های مورتی است که اطراف این محوطه ی تاریخی روییده اند. مورت گیاهی درختچه ای با برگهای معطر و همیشه سبز و پایاست که از نظر ظاهر شبیه انار بوده و بومی ناحیه مدیترانه ای است که در سه نقطه اروپای جنوبی، هند و چند نقطه استثنایی ایران می روید که یکی از این نقاط کشورمان سراب گیلانغرب است که از نظر علمی عصاره این گیاه امروزه برای درمان بسیاری از بیماریها حتی بیماریهای صعب العلاج کاربرد دارد.

معرفی منطقه سراب مورت

سراب مورت

سراب مورت

سراب مورت گیلانغرب یکی از نقاط دیدنی شهرستان و همچنین استان کرمانشاه می باشد که وجود چشمه های آب و درختچه های گیاه نایاب دارویی مورت سبز آن را به عنوان یکی از تفریح گاه های استان تبدیل نموده است. واژه مورت از کلمه یونانی به معنی رشد ونمو گرفته شده است که در طب سنتی کاربرد اساسی داشته است و از قدیم الایام مورد شناسایی ایرانیان بوده است.

به نظر می رسد یکی از دلایل شکل گیری این محوطه در منطقه، وجود بوته های مورت و همین سراب بوده است. مورت نزد زرتشتیان اهمیت و تقدسی خاص داشته است، به طوری که این گیاه را نماد اهورامزدا دانسته اند. زرتشیان باستان از ریشه درختچه مورد به علت مقدس بودن آن در روشن نمودن آتشکده ها استفاده می شده است. در ضلع جنوبی بوته های مورت سراب گیلانغرب آثار یک آتشکده هنوز پابر جا است. حجم زیادی از مایه حیات به همراه بوته های مقدس مورت زیبایی و لطافت چشم نوازی به این منطقه بخشیده است.

سراب مورت

سراب مورت

در نزدیکی سراب بقایای برجای مانده از یک کاخ قدیمی که مربوط به دوره اشکانیان است وجود دارد که به کاخ کوشک معروف است. این کاخ دارای مساحتی معادل ۲۵۰۰ متر و ساختمانی دو طبقه با تالار و دالانهای پیچ در پیچ است که در روزگاران گذشته به عنوان مرکز فرماندهی از آن استفاده می شده است.

در این منطقه آثار متعددی مربوط به ادوار اشکانی، ساسانی، امویان و قاجاریه کشف شده و منطقه ای است که از نظر گردشگری و توریستی قابلیتهای منحصر به فردی دارد که می توان با سرمایه گذاری مطلوب و برنامه ریزیهای خاص آنرا به مکانی ارزشمند و درآمدزا تبدیل نمود.

کاوش های باستان شناسی در منطقه سراب مورت

سراب مورت

سراب مورت

تپه سراب مورت جنوبی مربوط به دوره اشکانیان – ساسانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۱۰۰ متری شمال روستای شیرزادی واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۵۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
طبق بررسی های باستان شناسی در این منطقه سه محوطه تاریخی شناسایی شده که به نظر می رسد یکی از دلایل شکل گیری این محوطه در منطقه وجود بوته های مورت و همین سراب بوده است.

کاخ اربابی سراب مورت

سراب مورت

سراب مورت

کاخ اربابی در مجاورت سراب گیلانغرب و در یک کیلومتری شرق شهر گیلانغرب در محدوده ای بالغ بر نیم هکتار شامل دو بخش رسمی و خصوصی است که دارای نقشه ای منحصر به فرد است و از جمله پلان های برتر معماری باستانی دنیا بشمار می رود.

این کاخ تاریخی که دارای راهروها، تالار تشریفات، اتاق تخت نشین حاکم، محل زندگی خصوصی حاکم و واحدهای اداری، دفتر منشی، پاگردها است با قدمتی دو هزار و500 ساله از سنگ، ملات، گچ و آجر ساخته شده است.

محوطه شمالی این مناطق به تازگی مورد کاوش قرار گرفته که در نتیجه این کاوشها بخشی از این بناهای حکومتی (قلعه اربابی) مربوط به دوره اشکانی شناسایی شد.

شواهد نشان می دهد این کاخ پس از تخریب اولیه در دوره های سلجوقی، ایلخانی و ساسانی نیز مورد استفاده قرار می گرفته است.

گچبری های به دست آمده از داخل این تالار نشان می دهد که تالار مذکور در زمان اشکانی با پلاک و گچبری تزیین شده است و پیرامون این بخش راهروهایی به عرض سه متر و طول 50 متر وجود دارد که از طریق آنها می توان وارد واحدهای اداری این مجموعه شد.

شواهد باستان شناسی حاکی از آن است که پس از دوره ساسانی در دوران امویه نیز از این بنا استفاده کرده اند و پس از این دوره هم در دوره سلجوقیان بنای سراب مورت تبدیل به کارگاه صنعتی شده و بدنبال آن در دوره ایلخانی به محلی برای سکونت کوچ نشینان فعلی تبدیل شده که بخشی از سال بویژه بهار و پاییز در آنجا اطراق می کردند.
آتشکده قدیمی سراب مورت

سراب مورت

سراب مورت

این آتشکده قدیمی در قسمت ضلع جنوب شرقی شهر گیلانغرب و در ضلع جنوبی کاخ اربابی قرار گرفته و قدمت آن به اواخر دوره ساسانی یعنی یک هزار و 600 سال قبل بر می گردد.

این آتشکده دارای فضای مرکزی که محل آتشدان با چهار طاقی در اطراف و پایه های طاق و اتاق های مجاور و همچنین راهروهایی در ضلع غربی آتشکده است که در بخش شمالی آن ایوانی با دو ستون دارای گچ بری قرار گرفته که بخشی از دیواره های قطور این قسمت مشهود می باشد.

در ضلع جنوبی بنا اتاق های الحاقی وجود دارد که احتمالا در دورانهای متاخر از آن بعنوان کارگاه استفاده شده چون مصالح بکار رفته در احداث این بنا قلوه سنگ رودخانه ای با ملات گچ و ساروج و شفته آهک است، دیوارهای آن دارای اندود گچ می باشد.

کف آتشکده با اندودی از گچ کف سازی شده، این آتشکده در هر چهار ضلع دارای درب ورودی بوده و این امر حاکیست که در اطراف آتشکده اتاقهایی وجود داشته که به احتمال زیاد محل سکونت روحانیون آن بوده که بخشهایی از آن هنوز هم هویداست اما کاوشی در آن صورت نگرفته است.
مورت در نزد زرتشتیان از اهمیت و تقدسی خاص برخوردار بوده است به طوری که این گیاه را نماد اهورامزدا دانسته اند و امروزه زرتشتیان نیز از این گیاه به هنگام مراسم در آتشکده ها استفاده می کنند.

نظر خود را بیان کنید